So‘nggi yillarda xususiy oliy ta’lim muassasalariga qiziqish sezilarli darajada oshdi. Shu bilan birga, ayrim ota-onalar va abituriyentlar orasida hanuzgacha “xususiy oliygoh diplomi o‘tadimi?”, “keyin ishga kirishda muammo bo‘lmaydimi?”, “davlat oliygohidan farqi katta emasmi?” kabi savollar uchrab turibdi.

Aslida bugungi kunda “diplomi o‘tadimi?” degan savol avvalgidek dolzarb emas. Chunki qonuniy faoliyat yuritayotgan, litsenziyaga ega va belgilangan talablar asosida ta’lim berayotgan xususiy oliy ta’lim muassasalarining diplomi tan olinadi.

Xususiy oliygohlarga nisbatan ishonch har doim ham yuqori bo‘lmasligining asosiy sababi — ular haqida yetarli ma’lumot yo‘qligidir.

Ko‘pchilik odamlar xususiy oliygoh bitiruvchilari qayerda ishlayotgani, qanday natijalarga erishayotgani yoki mehnat bozorida qanday qabul qilinayotgani haqida yetarli tasavvurga ega emas. Tanishlari orasida xususiy oliygohni tamomlab, yaxshi joyga ishga kirganlar bo‘lmasa, ularda tabiiy ravishda shubha paydo bo‘ladi.

Ya’ni ishonchsizlikning katta qismi ta’lim sifatidan emas, balki ma’lumot yetishmasligidan kelib chiqadi.

Bugun esa vaziyat o‘zgarmoqda. Xususiy oliygohlarning ko‘plab bitiruvchilari turli sohalarda faoliyat yuritmoqda, davlat va xususiy tashkilotlarda ishga joylashmoqda, ayrimlari magistratura bosqichida o‘qishni davom ettirmoqda. Bu esa jamiyatda xususiy ta’limga bo‘lgan munosabatni bosqichma-bosqich o‘zgartiryapti.

Shuni ham unutmaslik kerakki, ish beruvchilar uchun faqat diplomning o‘zi emas, balki bitiruvchining bilimi, ko‘nikmasi, tajribasi va ishlashga tayyorligi ham muhim. Bugungi mehnat bozorida yaxshi mutaxassis bo‘lish uchun qaysi oliygohda o‘qishdan tashqari, talabaning o‘z ustida ishlashi ham katta ahamiyatga ega.

Xususiy oliygohlarning yana bir muhim tomoni — ular ta’lim bozorida raqobatni kuchaytirmoqda. Raqobat bor joyda tanlov ko‘payadi, xizmat sifati yaxshilanadi, abituriyentlar uchun yangi imkoniyatlar paydo bo‘ladi.

Ayrim xususiy oliygohlar moslashuvchan o‘quv dasturlari, zamonaviy yo‘nalishlar, amaliyotga yaqin ta’lim, xorijiy hamkorlik va talabalar uchun qulay sharoitlar orqali o‘z o‘rnini topmoqda.

Albatta, har qanday oliygohni tanlashda shoshilmaslik kerak. Abituriyent oliygohning litsenziyasi, yo‘nalishlari, ta’lim sifati, professor-o‘qituvchilari, bitiruvchilari, hamkor tashkilotlari va diplomining huquqiy maqomini tekshirishi lozim.

Lekin faqat “xususiy” degani uchun oliygohga ishonmaslik to‘g‘ri yondashuv emas.

Aksincha, har bir oliygohga alohida baho berish kerak. Kuchli xususiy oliygohlar ham bor, imkoniyatlari cheklanganlari ham bor. Xuddi shunday holat davlat oliygohlariga ham tegishli.

Vaqtida xususiy oliygohlarga ishonmagan ayrim abituriyentlar bir necha yilini yo‘qotdi. Ular davlat oliygohiga kira olmagan, xususiy ta’limni esa jiddiy variant sifatida ko‘rmagan. Natijada o‘qishni kech boshlagan yoki umuman boshqa yo‘lga o‘tib ketgan.

Bugun esa hali imkon bor. Xususiy oliygohlar berayotgan imkoniyatlar doim ham hozirgidek keng bo‘lib qolmasligi mumkin. Vaqt o‘tishi bilan talab oshadi, raqobat kuchayadi, qabul shartlari murakkablashadi va ayrim oliygohlarga kirish hozirgidek oson bo‘lmay qoladi.

Shu sababli abituriyentlar va ota-onalar qaror qabul qilishda faqat eski qarashlarga emas, aniq ma’lumotlarga tayanishi kerak.

Xususiy oliygohni tanlashdan oldin quyidagilarga e’tibor berish maqsadga muvofiq:

1. Oliygohning rasmiy litsenziyasi bor-yo‘qligi;

2. Tanlangan ta’lim yo‘nalishi ruxsat etilgan yo‘nalishlar ro‘yxatida mavjudligi;

3. Ta’lim shakli va o‘qish muddati;

4. O‘qituvchilar tarkibi;

5. Bitiruvchilar natijalari;

6. Amaliyot va ishga joylashish imkoniyatlari;

7. Shartnoma narxi va to‘lov shartlari;

8. Diplomning huquqiy maqomi;

9. Oliygohning rasmiy sayti va ochiq ma’lumotlari;

10. Talabalar va bitiruvchilarning real fikrlari.

Eng to‘g‘ri yo‘l — xususiy oliygohlarni inkor etish emas, ularni tekshirib, solishtirib, ongli tanlov qilishdir.

Bugungi kunda ta’limda imkoniyatlar ko‘paymoqda. Muhimi, abituriyent vaqtni boy bermasligi, o‘ziga mos yo‘nalishni tanlashi va o‘qish jarayonida haqiqiy mutaxassis bo‘lishga harakat qilishi kerak.

Chunki kelajakda ish beruvchi uchun eng muhim savol “qayerda o‘qigansiz?” emas, balki “nima bilasiz va nima qila olasiz?” bo‘lishi mumkin.